Kaygıyı azaltmaya çalışırken büyütmek
- Gamze Dönmez
- 25 Ağu
- 2 dakikada okunur
Kaygılandığımızda çoğumuzun ilk yaptığı şey kendimizi güvende hissettirecek bir yol bulmak oluyor.
Bir şeyi tekrar kontrol etmek, birine sormak, önceden fazladan hazırlanmak, kötü ihtimalleri zihinde tekrar tekrar düşünmek, bazı durumlardan kaçınmak…
Bunların ortak bir tarafı var: Kısa vadede gerçekten işe yarıyorlar. Kaygı biraz azalıyor, insan rahatlıyor. Sorun da zaten burada başlıyor.
Çünkü zihin o anda sadece “rahatladım” diye öğrenmiyor. Aynı zamanda şunu da öğreniyor:
“Demek ki burada gerçekten bir tehlike vardı ve ben bu tedbiri aldığım için kötü bir şey olmadı.”
Böylece bir sonraki benzer durumda kaygı yeniden geldiğinde, kişi aynı tedbire daha fazla ihtiyaç duymaya başlıyor. Döngü kabaca şöyle ilerliyor:
Kaygı artıyor.
Kişi bir tedbir davranışı yapıyor.
Kısa süreli rahatlıyor.
Zihin bu rahatlamayı tedbire bağlıyor.
Bir sonraki sefer aynı durum daha tehdit edici hissediliyor. Ve tedbir davranışı giderek daha vazgeçilmez hale geliyor.
Bu yüzden kaygıyı sürdüren davranışlar çoğu zaman işe yaramayan davranışlar değildir. Tam tersine, kısa vadede oldukça iyi işe yararlar.
Bir şeyi üç kez kontrol ettiğinizde rahatlıyorsanız, tekrar kontrol etmek mantıklı gelmeye başlar. Bir yakınızdan “Bir şey olmaz” cevabını aldığınızda içiniz rahatlıyorsa, bir sonraki kaygıda yeniden sormak istersiniz. Kalabalık bir yere yalnız gitmek yerine yanınıza birini aldığınızda daha iyi hissediyorsanız, zamanla tek başına gitmek daha da zorlaşabilir.
Burada mesele tedbirli olmanın kendisi değil. Hepimiz hayatın içinde pek çok gerçekçi önlem alıyoruz.
Sorun, kişinin kaygısını yönetebilmek için giderek daha fazla güvenlik davranışına ihtiyaç duyması ve zamanla “Ben bunu ancak böyle yaparsam baş edebilirim” diye öğrenmesi.
Kaygıyla çalışırken çoğu zaman hedef, kişiyi bir anda bütün tedbirlerinden vazgeçirmek değildir. Daha çok, hangi davranışların gerçekten gerekli olduğunu, hangilerinin ise kaygıyı kısa süreli azaltırken uzun vadede beslediğini ayırt etmeye çalışırız.
Kaygının azalması, daha fazla güvence bulmakla değil, güvence olmadan da o belirsizliğin içinde kalabildiğini görmekle başlar.
İlgili sayfalar:
Yorumlar